Artan konut fiyatları ve yetersiz arz nedeniyle İstanbul’da kiralık ev bulmak her geçen gün daha da zorlaşıyor. Ancak yalnızca fiyatlar değil, ev sahiplerinin koyduğu ilginç ve zorlayıcı şartlar da kiracıları zorluyor.
İstanbul’da bazı kiralık ev ilanlarında kiracı adaylarından şu belgeler isteniyor:
Kredi notu dökümü
Maaş bordrosu
Medeni durum belgesi
1 ila 6 aylık peşin kira
2-3 depozito
Ve hatta 30 bin TL’lik senet!
Özellikle Beşiktaş ve Başakşehir gibi semtlerde ilanlara yansıyan bu talepler, vatandaşlar tarafından sosyal medyada da büyük tepkiyle karşılandı.
Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, bu taleplerin hukuka aykırı olduğunu belirterek, vatandaşları haklarını aramaya davet etti. Ağaoğlu şu ifadeleri kullandı:
“Bir genç avukat, ev kiralamak istediğinde mesleği öğrenilince ev sahibi ‘Ben avukata vermem’ diyerek geri çevirdi. Bu ayrımcılıktır ve yasal değildir. İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu bu tür durumlarda ceza uygulayabilir. Tüketici Kanunu’nun 6. maddesi, satıştan kaçınmayı yasaklar.”
Ağaoğlu ayrıca, olağandışı taleplerle karşılaşanların İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı’nın Reklam Kurulu‘na online olarak şikayette bulunabileceklerini hatırlattı.
17 yıldır emlak sektöründe olan Zühtü Güldibi, bu tür uygulamaların meslek etiklerine ve yasaya aykırı olduğunu belirtti. Güldibi’nin açıklamaları dikkat çekici:
“Kimi ev sahipleri çocuklu aileyi istemiyor, bazıları maaş bordrosu, bazıları da meslek sorguluyor. Bu ayrımcılıktır. Kimseye ‘sen çocuksuz gel’ denemez, bu insan haklarına aykırıdır.”
Ayrıca Güldibi, yıllar önce konut bolluğu nedeniyle ev sahiplerinin kiracılara ihtiyaç duyduğunu, ancak şu an durumun tam tersine döndüğünü ifade etti:
“Şimdi kiracılar değil, ev sahipleri güçlü. Daire bulmak zor. Ev sahipleriyle iyi geçinin, çünkü seçenek yok denecek kadar az.”
Kiralık ev piyasasındaki bu sertleşen kurallar ve haksız talepler, hem kiracıları hem de emlakçıları zorluyor. Medeni hal, gelir durumu, meslek gibi kişisel bilgilerin kiraya verme şartı haline getirilmesi, anayasal haklara ve kişisel verilerin korunması ilkelerine aykırı.
Ev kiralarken karşılaşılan ayrımcı tutumlara karşı yapılabilecekler:
İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na (TİHEK) başvuru
Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na şikayet
CİMER üzerinden hak ihlali bildirimi
Tüketici Hakem Heyetleri ile hak arayışı
İstanbul’da yaşanan konut krizi, artık sadece ekonomik değil, toplumsal boyutlar da taşıyor. Hukukçular ve sektör temsilcileri, bu sürecin sadece piyasaya değil, toplumsal eşitliğe ve adalete zarar verdiğini vurguluyor.