Türkiye’de kiracı ve ev sahibi arasındaki anlaşmazlıklar son yılların en çarpıcı hukuki krizlerinden biri haline geldi. Sulh ve icra hukuk mahkemelerinde görülen kira tespit ve tahliye davaları, bir yıl içinde toplam dava sayısının %10’undan %20’ye yükseldi. Artık kira anlaşmazlıkları, adliyelerin en yoğun dosya gruplarından biri oldu.
Kira bedellerindeki fahiş artışlar, özellikle İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerde kiracıları hukuki süreçlere sürüklüyor. Ev sahipleri, mevcut kira bedellerinin piyasanın altında kaldığını öne sürerek, kira tespit davası ya da tahliye yoluna başvuruyor. Ancak bu durum hem kiracılar hem de yargı sistemi açısından büyük bir tıkanıklık yaratıyor.
Tüketici Hakları Derneği Başkanı Turhan Çakar, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, açlık sınırının altında yaşayan yaklaşık 26 milyon vatandaşın bu kiraları ödeyemediğini vurguladı. Çakar:
“Barınma bir insan hakkıdır. Emekliler 2.500 – 3.500 TL ile geçinmeye çalışıyor. Bu gelirle nasıl kira ödensin? Devlet acil olarak düşük gelirli kiracıların kira giderini karşılamalıdır.”
dedi.
Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Başkanı Hakan Akdoğan, konut üretiminin durması ve arz-talep dengesizliği sebebiyle fiyatların öngörülemez şekilde arttığını, bu yüzden kira tespit ve tahliye davalarının katlanarak artacağını ifade etti.
Akdoğan’a göre ev sahipleri, çevre dairelerin daha yüksek fiyata kiraya verildiğini görünce mevcut kiracıyı tahliye etmek istiyor. Ancak bunun her zaman yasal bir yolu olmadığını hatırlattı:
“Ev sahibi ‘ailevi sebepler’ diyerek kiracıyı çıkaramaz. Noter onaylı bir belge ile birinci derece yakının gerçekten eve ihtiyacı olduğunu ispatlaması gerekir.”
Artan davalar, toplumsal huzuru da tehdit etmeye başladı. Uzmanlar, devletin bir “kira destek programı” ya da kira tavan uygulaması ile bu krize müdahale etmesi gerektiğini düşünüyor. Avrupa’da örnekleri bulunan bu uygulamalar, özellikle emekliler, asgari ücretliler ve dar gelirli aileler için hayati önem taşıyor.
Mevcut kira sözleşmesi varken ev sahibi keyfi olarak kiracıyı çıkaramaz.
Tahliye için mahkeme kararı veya noter onaylı haklı bir gerekçe gerekir.
Kira tespit davası açılması, kiracının otomatik olarak evden çıkarılacağı anlamına gelmez.
Kiracı, haklarını korumak için Tüketici Hakem Heyeti veya Adalet Bakanlığı Arabuluculuk sistemine başvurabilir.