Türkiye genelinde konut kiralarındaki sert yükselişin ardından kiralık işyeri krizi de büyüyor. Özellikle büyük şehirlerde, gözde lokasyonlarda yer alan cadde mağazaları ve sanayi sitelerindeki dükkânlar, artık sadece fiyatlarıyla değil, ulaşılamaz bulunurluklarıyla da dikkat çekiyor. Talep artışı ve arz yetersizliği, kiracılar ile mülk sahiplerini karşı karşıya getiriyor.
Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Av. Ali Güvenç Kiraz, işyeri kiralarının, konut kiralarıyla birlikte katlandığını belirterek, birçok esnafın dükkânı boşaltmak için mülk sahibinden “çıkış bedeli” talep ettiğini söyledi.
“Örneğin bir kasap 10 bin TL’ye kira veriyor. Ancak dükkanın rayiç kirası 40-50 bin TL. Kiracı dükkânı boşaltmak için 300 bin TL istiyor. Mülk sahibi de dava süreciyle uğraşmamak için bu parayı ödeyebiliyor” dedi.
Bu tür anlaşmaların iki taraf arasında uzlaşmayla gerçekleştiği sürece yasal bir engel teşkil etmediğini belirten Kiraz, son dönemde bu yöntemin yaygınlaştığını ifade etti.
İSTOÇ İşadamları Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve gayrimenkul uzmanı Şenay Araç Demir, özellikle sanayi siteleri ve cadde üzerindeki mağazalarda kiralık yer bulmanın neredeyse imkânsız hale geldiğini belirtti. Talebin çok yüksek olduğunu vurgulayan Demir:
“Kiralık yer arayan artık fiyatına değil, konumuna ve niteliğine bakıyor. Yeni kiracılar, mülk sahiplerini ikna ettikten sonra mevcut kiracıya ‘hava parası’ teklif ediyor. Bu rakamlar bazı bölgelerde 1 milyon TL'yi bulabiliyor.”
Bu yöntemde mülk sahibi kazançlı çıkıyor çünkü hem çıkış bedelini karşılamıyor, hem de yeni kiracıdan daha yüksek kira bedeli alma şansına sahip oluyor.
TÜGEM (Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği) Başkanı Hakan Akdoğan, benzer senaryoların konutlarda da yaşandığını söyledi. Özellikle büyük şehirlerde, düşük kira ile oturan eski kiracılar için mülk sahiplerinin para teklif ettiği örnekler çoğalıyor.
“Aynı apartmanda daireler 15 bin TL’ye kiralanırken, mevcut kiracısı 3 bin TL’ye oturuyorsa, ev sahibi yıllık kaybı hesaplayarak 100-150 bin TL teklif edebiliyor. Kiracılar da bu teklifi kabul edip, bu parayı taşınma, depozito ve birkaç aylık kira için harcıyor.”
Yaşanan bu gelişmeler, emlak piyasasında yeni bir dönemin başladığını gösteriyor. Artan talep, yetersiz arz ve yasal süreçlerin uzunluğu, tarafları alternatif formüllere yönlendiriyor. Kiracıdan dükkanın boşaltılması için para istenmesi veya teklif edilmesi artık sıradan bir durum haline gelirken; bu durumun yasal değil, ama pratik çözümlerin bir parçası haline geldiği belirtiliyor.