Plansız alan nedir? Plansız Alanlarda Uygulama Alanları Nerelerdir?

Türkiye’de yapılaşmanın kurallara uygun yürütülmesi için şehirlerde imar planları uygulanır. Ancak bazı bölgelerde halen imar planı bulunmamakta ve bu alanlar, mevzuat açısından plansız alan olarak tanımlanmaktadır. Plansız alanlarda yapılaşma şartları, 2 Ekim 1985 tarihli ve Resmî Gazete’de yayımlanan Plansız Alanlar Tip İmar Yönetmeliği kapsamında düzenlenir.

Plansız Alan Nedir?

Plansız alan, belediye veya mücavir alan sınırları içinde ya da dışında kalan, herhangi bir imar planı bulunmayan bölgeler olarak tanımlanır. Bu alanlarda yapılaşma tamamen yasak değildir ancak belirli kurallar çerçevesinde mümkündür.

Plansız alanlar özellikle:

• Küçük belediyeler (nüfusu 10.000’in altında)

• Köy ve mezralar

• Mücavir alan dışında kalan bölgeler
  gibi yerlerde yaygındır.

Plansız Alanlarda Uygulama Alanları Nerelerdir?

Plansız Alanlar Tip İmar Yönetmeliği aşağıdaki yerlerde geçerlidir:

1. Planı olmayan ve nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerin yerleşik alan sınırları içinde

2. Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki köy ve mezraların yerleşik alanlarında

3. Belediye sınırları dışındaki köy ve mezraların çevresinde

4. İmar planı dışında kalan iskan dışı alanlarda

Köy ve Mezralarda Yerleşik Alan Tespiti Nasıl Yapılır?

Yerleşik alan ve civarının sınırları, valilik tarafından oluşturulan en az 3 kişilik komisyonca harita veya kadastro paftaları üzerinde belirlenir. Bu sınırlar bir defaya mahsus tespit edilir ve genişletilemez.

İfraz, Parsel ve Bina Şartları

İfraz (parsel bölme) işlemleri için:

• Parselin kamuya ait bir yola cephesi olmalıdır

• Çıkmaz sokağa bakan parseller ifraz edilemez

• Parsel genişliği minimum 15 metre, derinliği 20 metre olmalıdır

• Bir parsel en fazla 5 parçaya bölünebilir ve ikinci kez ifraz edilemez

Plansız Alanda Yapılaşma Kuralları

Parsel Koşulları:

• Parsel uygun hale getirilmeden yapı yapılamaz

• Parselde yalnızca köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlar konut, ahır, samanlık, müştemilat gibi yapılar inşa edebilir

• Toplam yapı taban alanı, parselin %40’ını geçemez

• En fazla 2 kat (6.50 m) yükseklik yapılabilir

• Çatılar %33 meyilli, saçaklar maksimum 1.20 metre olabilir

• Evler minimum 1 salon, 1 yatak odası, 1 mutfak, 1 banyo ve 1 hela içermelidir

• İnsan kullanım alanlarında tavan yüksekliği en az 2.40 m, toplu kullanım alanlarında 3.50 m olmalıdır

Ruhsat ve İzin Gereksinimleri

Yapı Ruhsatı Gerekli Değilse:
Eğer yapı;

• Köy nüfusuna kayıtlı,

• Köyde sürekli oturan biri tarafından yapılacaksa

• Tarım, hayvancılık ve ikamet amaçlıysa
  Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni gerekmez.

Ancak proje, valilik görüşü doğrultusunda muhtarlıkça onaylanmalı ve fen-sağlık kurallarına uygun olmalıdır.

Ruhsat Gerekliyse:
Köy nüfusuna kayıtlı olmayan ya da köyde yaşamayan kişilerce yapılan yapılar için:
Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni zorunludur.
Ruhsat valilik tarafından düzenlenir ve proje, fenni mesuliyet ile sürveyanlık hizmetleriyle birlikte sunulmalıdır.

Yapılaşma Yasakları

• Parsel dışına çıkma (balkon/uzantı) yapılamaz

• Komşu sınırına 2 metreden fazla yaklaşan çıkmalar yapılamaz

• Parselin yapılaşmaya uygunluğu sağlanmadan inşaata izin verilmez

• Zemin seviyesi 0.50 m’den fazla gömülü olan hacimler ikamete ayrılmaz

Yönetmelik Hangi Kurumlarca Uygulanır?

• Yerleşim sınırları: Valilik Komisyonları

• İmar onayları: İl İdare Kurulları

• Proje uygunlukları: Valilik görüşüyle muhtarlıklar

• Ruhsatlı yapılar: Valilik ve İl Özel İdareler

Plansız Alanlarda İnşaat Yapmadan Önce Nelere Dikkat Etmeli?

• Arazinizin bulunduğu alanın imar planı olup olmadığını öğrenin

• Köy yerleşik alan sınırlarında kalıp kalmadığını kontrol edin

• Köy nüfusuna kayıtlı olup olmadığınızı netleştirin

• Valilikten veya İl Özel İdare’den proje uygunluk görüşü alın

• Parselinizin boyutlarını yönetmeliğe göre inceleyin

Plansız Alanlarda Yapılaşma Mümkün ama Şartlı

Plansız alanlarda yapı yapmak yasak değildir, ancak yönetmelikle belirlenmiş birçok şart ve sınırlama vardır. Özellikle kırsal alanlarda yaşayanlar, yapı projelerine başlamadan önce mutlaka bu kuralları dikkate almalı, valilik görüşü ve muhtarlık onayı almadan inşaat başlatmamalıdır.