Tarımın kalbi konumundaki bölgelerde, özellikle Eskişehir‘de çiftçiler artan tarla kiralarından şikayetçi. Üretim yapmayan yatırımcıların tarım arazilerini yüksek fiyatlarla kiralaması, bölgedeki gerçek üreticilerin işini zorlaştırıyor. Kimi yerlerde tarla kiraları bir yılda yüzde 200’e kadar artmış durumda.
Eskişehir Tepebaşı Ziraat Odası Başkanı Süleyman Buluşan, konuyla ilgili dikkat çeken açıklamalarda bulundu:
“Bizi en çok zorlayan girdiler bugüne kadar enerji ve mazottu. Bu yıl bunlara bir de ‘icar’ yani tarla kiraları eklendi. Bazı bölgelerde 1000 TL olan yıllık kira bedeli, 3000 TL’ye kadar yükseldi.”
Buluşan, özellikle başka şehirlerden gelen ve tarımla ilgisi olmayan kişilerin yatırım amaçlı olarak arazileri yüksek fiyatlarla kiraladığını, bu durumun gerçek üreticiyi piyasadan sildiğini belirtti.
Yeni bir uygulamaya dönüşen belgesiz, hasat sonrası peşin kira sistemi de üreticinin finansal gücünü zorluyor. Arazi sahipleri kira ücretini resmi belge olmadan peşin talep ediyor. Bu durum hem üreticinin nakit akışını bozuyor hem de vergi kaybına neden oluyor.
Buluşan, bu tabloyu şu ifadelerle özetledi:
“Bu yıl öyle bir usul çıktı ki, hasatta ödenecek icarlar artık peşin ve belgesiz alınmak isteniyor. Bu, üreticiyi hem maddi olarak zorluyor hem de kayıt dışılığı teşvik ediyor.”
Başkan Buluşan, ürünlerin yüksek fiyatla satılmasının altında yatan nedenin de spekülatif hareketler olduğunu belirtti. Bazı stokçuların ürünleri piyasadan çekerek hem tüketiciyi hem de üreticiyi mağdur ettiğini ifade etti:
“Üretici 7 bin TL’ye sattığı üründen memnunken, bazı kişiler soğan gibi ürünleri stoka çekerek hem fiyatı artırıyor hem de üreticiyi küçük düşürüyor.”
Özellikle buğdayda devlet destekli hibe modelinin başarılı bir örnek olduğunu belirten Buluşan, benzer desteklerin tarla kiralarına da uygulanması gerektiğini savundu. Aksi takdirde çiftçinin üretimden çekileceğini, gıda fiyatlarının ise daha da artacağını vurguladı:
“Domates, soğan, patates gibi ürünlerde yaşanacak fiyat artışlarının temelinde bu kira krizi yatıyor. Gerçek üretici desteklenmezse, üretim düşer, fiyatlar patlar.”
Tarla kira fiyatlarının kontrolsüz şekilde artması, hem gıda güvenliğini tehdit ediyor hem de üreticiyi piyasadan uzaklaştırıyor. Çözüm olarak, kayıt dışı kiralama işlemlerinin önüne geçilmesi, gerçek üreticilerin desteklenmesi ve tarım arazilerinin yatırım amaçlı değil üretim amaçlı kullanılmasının sağlanması gerektiği açıkça ortada.